Kotor

Svjetska kulturna bastina, pod zastitom UNESCO ...

Kotor je stari grad u Bokokotorskom zalivu. Ima oko 13000, a opština Kotor 23000 stanovnika. Stara mediteranska kotorska luka, okružena impresivnim gradskim zidinama, je vrlo dobro sačuvana i pod zaštitom je UNESKO-a, kao svjetska kulturna baština. Između 1420-1797 Kotor je sa okolinom pripadao Veneciji pa je venecijanski uticaj ostavio trag na gradskoj arhitekturi. Posljednjih godina sve je veći broj turista koje privlače kako prirodna ljepota Boke Kotorske tako i sam stari kotorski grad.

Kotor je prvi put bio naseljen u vrijeme antičkog Rima, kada je bio poznat kao Acruvium i bio dio rimske provincije Dalmacije. Kotor je bio utvrđen još od ranog srednjeg vijeka, kada je imperator Justinijan I sazidao tvrđavu iznad Ascrivium-a 535. Godine 1002. opljačkali su ga Bugari, a kasnije ga je bugarski car Samuilo predao Srbiji. Kotor je, pod zaštitom Srbije, a u savezu s Dubrovnikom, sačuvao nedirnutim svoje republikanske institucije, i svoje pravo da zaključuje ugovore i učestvuje u ratu. U 14. vijeku trgovina grada Cattaro, kako je tada zvan, konkurisala je dubrovačkoj i izazivala zavist Venecije. Treba spomenuti da je grad Kotor imao statut iz 1301. godine, kojim se dokazuje da je uvijek imao status grada. Za vrijeme dinastije Nemanjića, Kotor je uživao veliku autonomiju i povlastice. Pad Srbije 1389. ostavio je grad bez zaštite, i pošto je naizmjenice padao u ruke Mlečana i Mađara, konačno je 1420. došao pod mletačku vlast. Kotor su opsjedali i Turci 1538. i 1657, posjećivala ga kuga 1572, a gotovo je uništen u zemljotresima 1563 i 1667. Po Sporazumu iz Kampo Fromija iz 1797. prešao je u ruke Austrije, ali je 1805, po sporazumu iz Presburga, dodjeljen Italiji, da bi konačno postao dio francuskog carstva 1810. U Prvom svetskom ratu Kotor je bio poprište žestokih borbi između Crne Gore i Austro-Ugarske. Poslije 1918. Kotor je postao dio Jugoslavije, a nakon 1945. dio tadašnje Socijalističke Republike Crne Gore u okviru socijalističke Jugoslavije.

15. april 1979. godine, Kotor je doživio užasan zemljotres. Rekonstrukcija je trajala 10 godina, pa i više za određena važna zdanja: Katedrala Svetog Trifuna, Crkva Svetog Luke, Kneževa palata itd.

U srednjem vijeku u Kotoru su djelovali tzv. grčki slikari, medju kojima Nikola i Manojlo na početku XIV. vijeka. U XIII i XIV vijeku Kotor ima svoju apoteku i ljekare, zlatare, kovače oružja i kovačnicu novca, biblioteku, klasično obrazovanje, teologe, komunalno uredjenje grada i Statut, notarske knjige... Kada je u pitanju kotorska renesansa književnost valja pomenuti Djordja Bizantija, koji već 1532. u Veneciji štampa stihove na italijanskom i latinskom. Ipak, najpolodonosniji renesansni poeta je Kotoranin Ludovik Paskvalić (1500 - 1551). Uz prethodnu dvojicu, XVI vijek u Kotoru obilježio je i pjesnik Ivan Bona Borilis.